Rotasyonel Aterektomi, Orbital Aterektomi ve IVL (Damar İçi Şok Dalga Tedavisi)
Kireçli (Kalsifiye) Damar Darlığı Nedir?
Kalbi besleyen atardamarlarda (koroner arterlerde) zamanla yağ, kolesterol ve kalsiyum birikir. Bu birikim damar duvarını sertleştirir ve esnekliğini kaybettirir.
Bu duruma kalsifikasyon (kireçlenme) denir.
Kalsifiye damarlar, hem kan akımını kısıtlar hem de balon ve stent işlemlerini teknik olarak zorlaştırır.
💡 Kısacası: Damarın duvarında “beton sertliğinde” kireç birikimi vardır ve klasik yöntemlerle damarı açmak çok güçtür.
Bu tür lezyonların tedavisinde, artık özel cihazlarla damar içindeki kireç plaklarının kontrollü biçimde kırılması veya aşındırılması mümkündür.
Bu cihazlar arasında rotasyonel aterektomi (Rotablator), orbital aterektomi ve intravasküler litotripsi (IVL) öne çıkar.
Rotasyonel Aterektomi (Rotablator) Nedir?
Rotasyonel aterektomi, damar içindeki kireçli bölgeyi mikroskobik elmas uçlu bir döner frez (burr) yardımıyla temizleyen bir yöntemdir. Bu sistemde:
- Dakikada 160.000–200.000 devirle dönen elmas kaplı küçük bir uç,
- Kireçli plağın üzerinden geçerek mikron boyutunda partiküller halinde aşındırma yapar.
- Böylece damar duvarı pürüzsüzleşir ve stentin yerleştirilmesi kolaylaşır.
💡 Amaç: Kireci tamamen kazımak değil, stent geçişine izin verecek kadar yüzeyi açmak ve esnek hale getirmektir.
Rotablator, özellikle çok sert, kireçli ve balonla genişlemeyen lezyonlarda hayat kurtarıcı bir tekniktir.
Orbital Aterektomi Nedir?
Orbital aterektomi, benzer prensiple çalışır ancak cihazın hareketi dairesel (orbital) formdadır.
Bu sistemde:
- Elmas kaplı küçük bir halka,
- Damarın merkezinde dönerken hem merkezden hem de çevreden kireci aşındırır.
- Kan akışı işlem boyunca devam eder, bu da güvenliği artırır.
🩺 Özellikle uzun ve çevresel kireç birikimlerinde, orbital sistem daha homojen bir damar hazırlığı sağlar.
Orbital aterektomi genellikle ABD merkezli sistemlerde (Diamondback 360® gibi) kullanılır ve
damarın çevresel sertleşmesini azaltarak stentin tam açılmasını sağlar.
IVL (Intravasküler Litotripsi) – Damar İçi Şok Dalgası Tedavisi
IVL, damar içindeki kireç birikimlerini düşük enerjili ses dalgaları (şok dalgaları) ile kıran en yeni teknolojidir.
Nasıl çalışır?
- Damar içine yerleştirilen özel IVL balonu, düşük basınçta şişirilir.
- Balonun içindeki elektro-hidrolik jeneratör, kısa süreli şok dalgaları üretir.
- Bu dalgalar damar duvarındaki kalsiyum tabakalarını kırar, damar esnekliğini geri kazandırır.
💡 IVL, tıpkı böbrek taşlarını kıran sistemin damar içi versiyonudur.
Avantajları:
- Damar duvarını zedelemeden kireci kırar.
- Balon ve stentlerin daha kolay ve tam açılmasını sağlar.
- İşlem süresi kısadır ve komplikasyon oranı çok düşüktür.
🔍 Günümüzde en iyi sonuç, bu yöntemlerin IVUS veya OCT eşliğinde, kişiye özel seçilmesiyle elde edilir.
Olası Riskler
Bu ileri teknikler deneyimli merkezlerde uygulandığında son derece güvenlidir,
ancak nadiren görülebilecek komplikasyonlar şunlardır:
- Damar duvarında yırtılma (diseksiyon)
- Geçici kalp ritim bozukluğu
- Damar spazmı veya perforasyon
- Geçici göğüs ağrısı veya tansiyon düşüklüğü
Bu riskler genellikle kısa sürelidir ve işlem sırasında kontrol altına alınabilir.
Avantajları
✅ Balon ve stent işlemlerinin başarı oranını artırır.
✅ Kireçli lezyonlarda damar duvarını güvenli şekilde hazırlar.
✅ Stentin tam açılmasını ve damar duvarına iyi oturmasını sağlar.
✅ Uzun dönem damar açıklığı (patensi) oranlarını artırır.
✅ Daha az komplikasyon ve daha hızlı iyileşme sağlar.
Doç. Dr. Ali Nazmi Çalık’tan Not
“Kireçli damar lezyonları, kalp damar tedavisinin en zorlu alanlarından biridir. Günümüzde rotasyonel aterektomi, orbital aterektomi ve intravasküler litotripsi (IVL) gibi gelişmiş cihazlar sayesinde artık bu zor vakalarda da güvenli, etkili ve kalıcı çözümler sunabiliyoruz.”
