Kol, Kasık ve Bacak Damar Darlıklarında Ameliyatsız Tedavi
Periferik Arter Hastalığı (PAH) Nedir?
Periferik arter hastalığı, kalp dışındaki atardamarlarda damar sertliği (ateroskleroz) sonucu gelişen daralma veya tıkanıklık durumudur.
Bu hastalık yalnızca bacak damarlarını değil;
- Kol damarlarını,
- Kasık ve karın bölgesindeki damarları,
- Bacak ve ayak damarlarını
kapsar.
Bu damarlarda kan akımının azalması, ilgili bölgede ağrı, soğukluk, güçsüzlük, yürüyüş kısıtlılığı ve yara iyileşme problemlerine yol açabilir.
🩺 Periferik arter hastalığı, genellikle kalp damar hastalığı ile birlikte görülür ve sistemik bir damar hastalığıdır.
Periferik Arter Hastalığının Nedenleri
- Sigara kullanımı
- Şeker hastalığı (diyabet)
- Yüksek kolesterol
- Yüksek tansiyon
- İleri yaş
- Böbrek yetmezliği
- Damar sertliği (ateroskleroz)
Hangi Damarlar Etkilenir?
🔹 Kol Damarları Köprücük altı, kol ve dirsek bölgesi damarları)
Belirtiler:
- Kolda çabuk yorulma
- Soğukluk ve güçsüzlük
- Baş dönmesi (bazı hastalarda)
🔹 Kasık ve Karın Damarları (Aorto–İliak Bölge)
Belirtiler:
- Kalça ve kasık ağrısı
- Yürüyüş mesafesinde belirgin azalma
- Bacaklarda soğukluk
- Erkek hastalarda sertleşme problemi
🔹 Bacak ve Ayak Damarları
Belirtiler:
- Yürürken baldır ağrısı (klaudikasyon)
- Dinlenince geçen bacak ağrısı
- Ayakta veya parmaklarda yara
- Gece artan ayak ağrısı
- İleri vakalarda doku kaybı veya gangren
🚶♂️ Yürümekle gelen ve durunca geçen baldır ağrısı, PAH’ın en tipik bulgusudur.
🧠 Periferik Arter Hastalığı Nasıl Teşhis Edilir?
- Doppler ultrasonografi
- Ayak bileği – kol basınç indeksi (ABI)
- BT anjiyografi veya MR anjiyografi
- Klasik anjiyografi (gerekirse aynı seansta tedaviyle birlikte)
💉 Anjiyoplasti ve Stentleme Nedir?
Anjiyoplasti, daralmış veya tıkanmış damarın balonla genişletilmesi,
stentleme ise damarın açık kalması için damar içine metal destek (stent) yerleştirilmesi işlemidir.
Bu işlemler ameliyatsız, genellikle kasık veya kol damarından girilerek yapılır.
🔬 İşlem Nasıl Yapılır?
- Lokal anestezi uygulanır.
- İnce bir kateterle tıkalı damar segmentine ulaşılır.
- Balon anjiyoplasti ile damar genişletilir.
- Gerektiğinde:
- İlaç kaplı balon,
- Kendiliğinden açılan stent,
- İlaç kaplı stent uygulanır.
Kireçli damarlarda özel tekniklerle damar hazırlanır.
⏱️ İşlem süresi: 30–90 dakika
🏥 Hastanede kalış: Aynı gün veya ertesi gün
💊 Hangi Damara Hangi Tedavi Uygulanır?
✔ Kol Damarları
Genellikle stentleme tercih edilir.
✔ Kasık (İliak) Damarları
- Yüksek başarı oranıyla stentleme yapılır.
- Yürüyüş kapasitesi hızlı şekilde artar.
✔ Bacak Damarları
- İlaç kaplı balonlar ve nitinol stentler sık kullanılır.
- Amaç, damarın uzun süre açık kalmasını sağlamaktır.
✔ Ayak Damarları
- Çoğu zaman metal bırakmadan, balon ve ilaç kaplı balonlarla tedavi edilir.
- Özellikle diyabetik ayak yaralarında çok önemlidir.
⚠️ Olası Riskler
- Girişim yerinde morarma veya kanama
- Damar duvarında zedelenme
- Pıhtı oluşumu
- Nadiren tekrar daralma
- Çok nadiren acil cerrahi gereksinimi
Deneyimli merkezlerde bu riskler oldukça düşüktür.
🌿 İşlem Sonrası Yaşam
- Sigara mutlaka bırakılmalıdır
- Düzenli yürüyüş programı önerilir
- Kolesterol, şeker ve tansiyon kontrolü şarttır
- Kan sulandırıcı ilaçlar düzenli kullanılmalıdır
- Doppler kontrolleri aksatılmamalıdır
✔ Tedavinin başarısı, işlem kadar sonraki yaşam tarzına da bağlıdır.
Doç. Dr. Ali Nazmi Çalık’tan Not
“Periferik arter hastalığı, kol, kasık ve bacak damarlarını etkileyebilen yaygın bir hastalıktır.
Günümüzde gelişmiş anjiyoplasti, stentleme ve ilaç kaplı balon teknolojileri sayesinde, çoğu hastayı ameliyata gerek kalmadan güvenle tedavi edebiliyoruz.
Erken tanı ve doğru tedavi, yaşam kalitesini belirgin şekilde artırır ve uzuv kaybını önler.”
