Kalpteki Doğumsal Delik ve Kapatma Yöntemleri
🩺 ASD (Atriyal Septal Defekt) Nedir?
Atrial septal defekt (ASD), kalbin iki üst odacığı olan sağ ve sol kulakçık (atriyum) arasında doğuştan var olan bir deliktir.
Normalde bu iki odacık arasında kan geçişi olmaz. Ancak ASD varlığında, sol atriyumdan sağ atriyuma doğru kan geçişi olur.
Bu durum, akciğer damarlarında gereksiz basınç artışına, kalp hacim yüküne ve zamanla kalp yetersizliğine neden olabilir.
💡 Küçük ASD’ler genellikle belirti vermez, ancak büyük defektler tedavi edilmediğinde ileri yaşlarda kalp büyümesi, ritim bozukluğu ve nefes darlığı gibi sorunlara yol açabilir.
ASD Tipleri
ASD’nin birden fazla tipi vardır, ancak en sık görüleni sekundum tip ASD’dir.
Bu tip ASD’ler çoğunlukla perkütan (ameliyatsız) yöntemle kapatılabilir.
- Sekundum ASD: Kalbin orta kısmında yer alır, en sık görülen tiptir.
- Primum ASD: Kalbin alt kısmında bulunur, genellikle kapak problemleriyle birliktedir (cerrahi gerektirir).
- Sinüs venozus ASD: Üst veya alt toplardamar girişinde yer alır, genellikle açık cerrahi gerektirir.
ASD Belirtileri Nelerdir?
Küçük ASD’ler uzun yıllar fark edilmeyebilir. Ancak orta ve büyük defektlerde aşağıdaki belirtiler görülebilir:
- Eforla nefes darlığı
- Çabuk yorulma
- Çarpıntı hissi
- Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları
- İleri yaşta ritim bozukluğu (AF) gelişimi
- Kalp büyümesi ve kalp yetersizliği
👶 Bazı çocuklarda belirti vermeden rutin muayenede üfürüm duyulmasıyla saptanabilir
ASD Nasıl Teşhis Edilir?
Tanı genellikle Ekokardiyografi (EKO) ile konur. Detaylı değerlendirme için:
- Transtorasik EKO (TTE): Göğüs üzerinden yapılan standart görüntüleme
- Transözofageal EKO (TEE): Yemek borusundan yapılan yüksek çözünürlüklü görüntüleme
- Kalp MR veya BT: Anatomik yapı ve defekt ölçümü için gerekebilir.
ASD Nasıl Tedavi Edilir?
🏥 ASD Nasıl Tedavi Edilir?
ASD tedavisi, delik boyutu, yeri, çevre dokuların yapısı ve eşlik eden kalp hastalıklarına göre planlanır.
- Perkütan (Ameliyatsız) Kapatma
Uygun hastalarda kasık damarından girilerek özel bir kapatma cihazı (şemsiye benzeri) yerleştirilir.
İşlem genellikle sedasyon (yarı uyku hali) altında yapılır.
İşlem aşamaları:
- Kasık toplardamarından ince bir kateterle kalbe ulaşılır.
- ASD’nin yerleşimi ve boyutu EKO ile ölçülür.
- Uygun boyuttaki cihaz, kateter içinden geçirilerek defektin iki tarafına açılır.
- Cihaz kalp duvarına yerleşir ve delik tamamen kapanır.
⏱️ İşlem süresi: Yaklaşık 30–45 dakika
🏥 Hastanede kalış: Genellikle 1 gece
💡 Cihaz, birkaç ay içinde kalp dokusuyla bütünleşir. Uzun vadede, ASD tamamen kapanmış olur.
- Cerrahi Kapatma
Bazı ASD tiplerinde (örneğin primum veya sinüs venozus tipi) veya çok büyük defektlerde açık kalp ameliyatıgerekebilir.
Cerrahi yöntemle delik yama (patch) ile kapatılır.
ASD Tedavisinde Olası Riskler
Perkütan kapatma işlemi güvenli bir yöntemdir, ancak her girişimsel işlem gibi nadiren bazı riskleri olabilir:
- Cihazın yerinden oynaması veya kayması
- Ritim bozukluğu (genellikle geçici)
- Pıhtı oluşumu
- Kanama (kasık bölgesinde)
- Alerjik reaksiyon (kontrast maddeye karşı)
Deneyimli merkezlerde bu komplikasyonlar son derece nadirdir.
İşlem Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler
- İlk 6 ay boyunca enfektif endokardit (kalp içi enfeksiyon) profilaksisi gerekebilir.
- Kan sulandırıcı ilaçlar doktor önerisine göre 3–6 ay kullanılmalıdır.
- Ağır egzersiz ve su altı dalışı gibi aktivitelerden birkaç hafta kaçınılmalıdır.
- Düzenli EKO kontrolleri ile cihazın durumu izlenir.
💬 Çoğu hasta birkaç gün içinde normal yaşamına döner, işlem sonrası yaşam kalitesi belirgin biçimde artar.
Kimlere ASD Kapatma Önerilir?
- Delik 5 mm’den büyükse ve sağ kalp boşluklarında genişleme varsa
- Şikâyet (nefes darlığı, çarpıntı, yorgunluk) mevcutsa
- Geçmişte paradoksal emboli (pıhtı atması) gelişmişse
- Akciğer basıncı (pulmoner hipertansiyon) artmadan tedavi şansı varken
Bu durumlarda ASD kapatma işlemi önerilir.
Doç. Dr. Ali Nazmi Çalık’tan Not
“Atrial septal defekt, kalpte doğuştan bulunan ve genellikle yıllar içinde fark edilen bir durumdur. Günümüzde artık açık kalp ameliyatına gerek kalmadan, damar içinden şemsiye benzeri cihazlarla bu delikleri güvenle kapatabiliyoruz. Uygun hastalarda bu yöntem, kısa sürede normal yaşama dönüş ve kalıcı iyileşme sağlar.”
