Kalpteki Küçük Doğumsal Geçişin Önemi ve Kapatma Yöntemleri
PFO (Patent Foramen Ovale) Nedir?
Patent foramen ovale (PFO), doğumdan sonra kalpte kapanması gereken küçük bir açıklığın açık kalması durumudur.
Bu açıklık, kalbin iki üst odacığı (sağ ve sol atriyum) arasındadır.
Anne karnında bu geçit normaldir — bebeğin akciğerleri henüz çalışmadığı için kanın vücut içinde dolaşmasına yardımcı olur.
Ancak doğumdan sonra akciğerler devreye girdiğinde, bu delik doğal olarak kapanmalıdır.
Bazı kişilerde (%20–25 oranında), bu delik tamamen kapanmaz ve “patent”, yani açık kalmış durumda kalır.
İşte buna Patent Foramen Ovale (PFO) denir.
💡 PFO küçük bir geçiştir, genellikle belirti vermez ve tesadüfen saptanır. Ancak bazı durumlarda beyne pıhtı atma (kriptojenik inme) gibi ciddi sorunlara yol açabilir.
PFO Belirtileri Nelerdir?
Çoğu insan, PFO olduğunu hiç fark etmeden yaşamını sürdürür. Ancak bazı durumlarda PFO klinik olarak önem kazanabilir.
Olası belirtiler veya ilişkili durumlar şunlardır:
- Sebebi açıklanamayan inme (kriptojenik inme)
- Geçici iskemik atak (TIA)
- Dalgıçlarda dekompresyon hastalığı
- Migren ve görme bozuklukları (bazı vakalarda ilişkili olabilir)
- Kalpten beyine pıhtı atması (paradoksal emboli)
🧠 Yani, PFO doğrudan şikâyet oluşturmasa da, pıhtıların yanlış yöne geçmesine izin verdiği için ciddi sonuçlara yol açabilir.
PFO Nasıl Teşhis Edilir?
Tanı genellikle Ekokardiyografi (EKO) ile konur. Ancak standart EKO her zaman yeterli olmaz. Bu durumda özel testler yapılır:
- Transtorasik EKO (TTE): Basit tarama testi
- Kontrastlı EKO (bubble testi): Damar yolundan verilen hava kabarcıklarının kalbin sol tarafına geçip geçmediğine bakılır.
- Transözofageal EKO (TEE): Yemek borusundan yapılan detaylı inceleme ile PFO’nun boyutu ve geçiş miktarı net şekilde görülür.
💡 Bubble testi, PFO tanısında en duyarlı yöntemlerden biridir.
PFO Nasıl Tedavi Edilir?
PFO’nun kapatılması her hastada gerekli değildir.
Tedavi kararı, PFO’nun yarattığı klinik etkiye göre verilir.
🔹 1. İlaç Tedavisi
Eğer PFO küçükse ve hastada inme öyküsü yoksa, yalnızca kan sulandırıcı ilaçlar yeterli olabilir.
🔹 2. Perkütan (Ameliyatsız) Kapatma
Sebebi açıklanamayan inme geçirmiş veya yüksek riskli PFO’su olan hastalarda tercih edilir.
İşlem aşamaları:
- Kasık toplardamarı üzerinden ince bir kateterle kalbe ulaşılır.
- Ekokardiyografi eşliğinde, PFO açıklığının iki tarafına şemsiye benzeri bir kapatma cihazı yerleştirilir.
- Cihaz kalp duvarına oturur ve delik tamamen kapanır.
- Zamanla cihaz, kalp dokusu ile bütünleşir.
⏱️ İşlem süresi: Yaklaşık 20–30 dakika
🏥 Hastanede kalış: 1 gün
💊 Sonrasında: 3–6 ay süreyle kan sulandırıcı ilaç kullanılır.
🩺 İşlem, lokal anestezi ve sedasyon altında yapılır; hasta bilinci açıktır ve ağrı hissetmez.
Olası Riskler
Perkütan PFO kapatma işlemi oldukça güvenli olsa da, nadiren bazı riskler olabilir:
- Ritim bozukluğu (özellikle atriyal fibrilasyon)
- Kasık bölgesinde morarma veya kanama
- Cihazın yerinden kayması (çok nadir)
- Geçici göğüs rahatsızlığı veya alerjik reaksiyon
🩺 Deneyimli merkezlerde komplikasyon oranı %1’in altındadır.
İşlem Sonrası Yaşam
- Hastalar genellikle ertesi gün taburcu olur.
- İlk birkaç hafta ağır egzersiz ve ağırlık kaldırmaktan kaçınılmalıdır.
- Kan sulandırıcı ilaçlar düzenli alınmalıdır.
- Diş tedavisi veya cerrahi girişimler öncesinde enfeksiyon profilaksisi gerekebilir.
- 1., 3. ve 6. aylarda EKO kontrolleri yapılır.
🧡 Çoğu hasta işlemden sonra hiçbir kısıtlama olmadan normal yaşantısına döner.
Kimlere PFO Kapatma Önerilir?
PFO kapatma işlemi genellikle şu durumlarda önerilir:
- Sebebi açıklanamayan inme veya TIA geçiren hastalar
- Genç hastalar (özellikle 60 yaş altı)
- EKO’da büyük PFO veya yoğun geçiş (şant) saptananlar
- Derin ven trombozu (bacak toplardamarında pıhtı) öyküsü olan hastalar
- Meslek gereği riskli kişiler (örneğin dalgıçlar)
Doç. Dr. Ali Nazmi Çalık’tan Not
“Patent foramen ovale, toplumda sık görülen ama çoğu zaman fark edilmeyen bir durumdur. Ancak bazı hastalarda inme riskini artırabileceği için dikkatle değerlendirilmelidir. Günümüzde PFO kapatma işlemi, ameliyatsız olarak, kasık damarından girilerek kısa sürede güvenle yapılabilmektedir.”
